Akut Stres Bozukluğu (ASB), travmatik bir olay yaşamış veya tanık olmuş kişilerde ortaya çıkabilen bir ruh sağlığı durumudur. Travmatik olayı yeniden yaşama, olayı hatırlatanlardan kaçınma, olumsuz ruh hali ve aşırı uyarılma gibi bir dizi semptomla karakterizedir. Bazı insanlar travmatik olayların stresiyle başa çıkabilirken, diğerleri günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkileyebilecek ASB geliştirebilir. Yaşanan büyük depremden sonra birçoğumuzun bu şekilde hissetmesi normaldir. O nedenle, bu yazıda sizlere ASB’nin ne olduğundan ve tedavi süreçlerinden bahsedeceğim.
Akut Stres Bozukluğunun Belirtileri
Akut Stres Bozukluğu semptomları tipik olarak travmatik olaydan sonraki bir ay içinde ortaya çıkar ve bir aya kadar sürebilir ve bu sğre stres türüne ve kişiye göre farklılık göstermektedir. En sık görülen semptomlar, müdahaleci düşünceler, kaçınma, olumsuz ruh hali, yeniden deneyimleme ve uyarılma ve tepkiselliği içerir. Bu semptomlar şiddetli olabilir ve kişinin iş, sosyal ilişkiler ve kişisel bakım dahil olmak üzere günlük yaşamlarında işlev görme yeteneğini engelleyebilir.
Müdahaleci düşünceler, travmatik olayla ilgili tekrarlayan ve rahatsız edici anılar veya rüyalar olarak tanımlanabilir. ASB’li bireyler bu düşünceleri herhangi bir zamanda yaşayabilirler. Sesler veya kokular gibi olayı hatırlatan uyaranlarla tetiklenebilirler.
Kaçınma, travmatik olayın anılarını tetikleyebilecek etkinliklerden, insanlardan veya yerlerden kaçınma ile karakterize edilir. Bu durum yaşam kalitesinin düşmesine ve sosyal izolasyona yol açabilir.
Olumsuz ruh hali, korku, öfke, suçluluk veya utanç duygularıdır. Bu durum, konsantrasyon güçlüğüne, kopukluk duygularına ve daha önce zevkli etkinliklerden alınan zevkin azalmasına yol açabilir.
Yeniden deneyimleme, travmatik olayın geri dönüşler, kabuslar veya fiziksel duyumlar yoluyla yeniden yaşanmasıdır. Bu deneyimler çok üzücü olabilir ve artan bir tehlike duygusuyla sonuçlanabilir.
Uyarılma ve tepkisellik, uyku güçlüğü, sinirlilik veya abartılı irkilme tepkisi ile karakterize edilir. Bu belirtiler, ilişkilerde zorluklara ve günlük aktiviteleri gerçekleştirme becerisinde azalmaya yol açabilir.
Akut Stres Bozukluğunun Nedenleri
Akut Stres Bozukluğu, travmatik bir olaya maruz kalmaktan kaynaklanır. Olay doğrudan yaşanabilir veya tanık olunabilir ve genellikle beklenmedik veya yaşamı tehdit edicidir. ASB’ye yol açabilecek travmatik olaylar arasında doğal afetler, fiziksel veya cinsel saldırı, araba kazaları ve savaşa maruz kalma yer alır. Olayın ciddiyeti ve bireyin olayla başa çıkma becerisine ilişkin algısı, ASB geliştirme olasılığını ciddi ölçüde etkileyebilir.
Çocukluk döneminde yaşanan istismar veya ihmal de dahil olmak üzere travma öyküsü olan kişilerde, travmatik bir olaydan sonra ASB gelişme riski daha yüksektir. Ek olarak, sosyal desteği olmayan, önceden zihinsel sağlık sorunları olan veya devam eden stresörleri yaşayan bireylerde de ASB geliştirme riski yüksektir.
Akut Stres Bozukluğu Tedavi Seçenekleri
Siz veya tanıdığınız biri ASB belirtileri yaşıyorsa, bir akıl sağlığı uzmanından yardım almanız önemlidir. Yardımın yanı sıra uygulayabileceğiniz tedavi seçenekleri de mevcuttur. Aşağıdaki tedaviler, ASB semptomlarını yönetmek için yardımcı olabilir:
Psikoterapi: Bilişsel-davranışçı terapi (CBT), ASB için en etkili tedavi yöntemidir. Bireylerin semptomlarını yönetmek için başa çıkma stratejilerini ve tekniklerini öğrenmelerine yardımcı olur. CBT, bireysel veya grup ortamında verilebilir.
İlaçlar: Antidepresanlar ve anti-anksiyete ilaçları, ASB semptomlarını azaltmada yardımcı olabilir. Bununla birlikte, ilaç kullanımı tek başına ASB’yi tedavi etmek için yeterli değildir.
Destek Grupları: Bir destek grubuna katılmak, ASB’li bireylere bir topluluk duygusu ve rahatlık sağlayabilir. Benzer travma yaşamış kişilerle konuşmak faydalı olabilir.
Kişisel Bakım: Egzersiz, meditasyon ve sağlıklı beslenme gibi kişisel bakım faaliyetlerine katılmak da ASB semptomlarını yönetmede yardımcı olabilir.
ASB için mümkün olan en kısa sürede tedavi almak önemlidir. Tedavi edilmezse ASB, daha kronik ve ciddi bir ruh sağlığı durumu olan travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) gelişmesine yol açabilir.
Sonuç olarak Akut Stres Bozukluğu, travmatik bir olay yaşadıktan veya tanık olduktan sonra ortaya çıkabilen ciddi bir ruh sağlığı durumudur. Semptomları tanımak ve tedavi aramak, bireylerin semptomları yönetmelerine ve yaşam kalitelerini iyileştirmelerine yardımcı olabilir. Siz veya tanıdığınız biri ASB belirtileri yaşıyorsa, bir akıl sağlığı uzmanından veya şifacıdan yardım alabilirsiniz.
Kaynaklar:
https://www.healthline.com/health/acute-stress-disorder#causes
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560815/
https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-acute-stress-disorder-in-adults
Enerji çalışmaları ve daha fazlası için hazırlamış olduğum videolara buradan ulaşabilirsiniz.
Danışmanlık ve Eğitimlerim hakkında bilgi almak için benimle irtibata geçebilirsiniz.